مشیت خداوند از حكمت او جدا نیست و همیشه روى حساب لیاقتها و شایستگیها است. این مساله به معنى نفى عالم اسباب نمى باشد، چرا كه عالم اسباب یعنى جهان تكوین، نیز خواست خدا و مشیت تكوینى خدا است، و هیچگاه از مشیت تشریعى او جدا نخواهد بود. به عبارت روشنتر اراده خدا در زمینه وسعت و تنگى روزى، مشروط به شرائطى است كه بر زندگى انسانها حكم فرماست، و تلاشها و كوششها و اخلاصها و فداكاریها، و به عكس سستى و تنبلى و بخل و آلودگى نیتها، نقش تعیین كننده اى در آن دارد، به همین دلیل قرآن مجید كرارا انسان را در گرو سعى و كوشش و تلاش و فعالیت خود شمرده، و بهره او را از زندگى به میزان سعى و تلاشش مى داند. به همین دلیل در كتاب وسائل الشیعه در كتاب تجارت و كسب و كار، بابى در زمینه تلاش و كوشش براى تحصیل رزق و روزى عنوان كرده و احادیث متعددى در این زمینه بیان مى دارد، نیز ابواب دیگرى در مذمت بیكارى، پرخوابى، تنبلى در طریق تحصیل نیازمندیهاى زندگى منعقد ساخته است.

از جمله در حدیثى كه از امیر مؤمنان علیه السلام در این ابواب نقل شده مى خوانیم كه فرمود: «ان الاشیاء لما ازدوجت ازدوج الكسل و العجز فنتجا بینهما الفقر؛ هنگامى كه موجودات در آغاز با هم ازدواج كردند، تنبلى و ناتوانى با هم پیمان زوجیت بستند و فرزندى از آنها بنام فقر متولد شد»!. و در حدیثى دیگر از امام صادق علیه السلام مى خوانیم: «لا تكسلوا فى طلب معایشكم فان آبائنا كانوا یركضون فیها و یطلبونها؛ در طلب روزى و نیازهاى زندگى تنبلى نكنید چرا كه پدران و نیاكان ما به دنبال آن مى دویدند و آنرا طلب مى كردند»!. در حدیث دیگرى از امام باقر علیه السلام مى خوانیم: «انى لابغض الرجل ان یكون كسلانا عن امر دنیاه ، و من كسل عن امر دنیاه فهو عن امر آخرته اكسل؛ من مردى را كه در كار دنیایش تنبل باشد مبغوض مى دارم، كسى كه در كار دنیا تنبل باشد ( با اینكه ثمره اش بزودى نصیب او مى شود) در كار آخرتش تنبلتر است». و نیز از امام موسى بن جعفر علیه السلام نقل شده است كه فرمود: «ان الله تعالى لیبغض العبد النوام ، ان الله لیبغض العبد الفارغ؛ خداوند بنده پر خواب را مبغوض مى شمرد، خداوند انسان بى كار را دشمن مى دارد». اصولا بیكار بودن و فراغت كامل مایه خستگى، كم شدن نشاط، تنبلى و فرسودگى، و در بسیارى از مواقع مایه فساد و تباهى و انواع گناهان است.

حدیث نبوی معروف است که: «ملعون من القی كله علی الناس؛ هر كسی كه بیكار بگردد و سنگینی اقتصادی خود را بر دوش مردم بیندازد ملعون است و لعنت خدا شامل اوست» (كافی 72 / 5 ). این حدیث در وسائل و بعضی كتب دیگر است. یا حدیث دیگری كه در " بحارالانوار" و برخی كتب دیگر هست كه وقتی در حضور مبارك رسول اكرم درباره كسی سخن می گفتند كه فلانی چنین و چنان است، حضرت می پرسید كارش چیست؟ اگر می گفتند كار ندارد می فرمود: «سقط من عینی؛ یعنی در چشم من دیگر ارزشی ندارد».